(056) 3815348

Những kỷ niệm nhỏ khi tác nghiệp điều tra

Thứ ba, 04/09/2018, 16:20 GMT+7

Khi thực hiện những bài phản ảnh, điều tra theo đơn thư và thông tin do bạn đọc cung cấp, phóng viên phải thực hiện nhiều “biện pháp nghiệp vụ” mới có thể thâm nhập thực tế, thu thập đầy đủ thông tin. Gần 10 năm sống với nghề báo, trong đó phần lớn thời gian theo dõi mảng bạn đọc, tôi có không ít kỷ niệm gắn với những lần tác nghiệp điều tra, nhất là các vụ liên quan đến đất đai, khoáng sản.

“Hóa thân” vào các “vai diễn”
Cuối tháng 2.2017, tôi được bạn đọc cung cấp thông tin một số người dân ở phường Bùi Thị Xuân (TP Quy Nhơn) tự ý san ủi mặt bằng tại khu vực hồ Ðại Hàn - giáp ranh Nghĩa trang Quy Nhơn, thuộc KV 7, phường Bùi Thị Xuân - để phân lô, bán đất thổ mộ. Lúc đó, tôi cùng phóng viên Trọng Lợi (báo Bình Định) tìm cách thâm nhập thực địa để ghi hình, nắm bắt thông tin. Qua 2 ngày “rình mò” quanh Nghĩa trang Quy Nhơn, chúng tôi không thể tiếp cận hiện trường vì xung quanh nơi san ủi mặt bằng có khá nhiều người cảnh giới và các đối tượng “cò” đất thổ mộ.
Sau đó, chúng tôi quyết định “hóa thân” thành người đi mua đất thổ mộ. Chúng tôi tiếp cận một “cò” đất tên Hùng và đặt vấn đề mua 2 “lô” liền kề để chuẩn bị hậu sự cho người thân. Vừa nghe, “cò” Hùng đon đả mời chào và tận tình dẫn chúng tôi vào gặp người phụ nữ tên Tám - người đứng ra san ủi mặt bằng, phân lô bán đất thổ mộ. Lúc đầu, bà Tám có vẻ dè chừng chúng tôi; nhưng sau một lúc nói chuyện, nhờ nhập vai quá đạt, bà Tám khai tường tận mọi chuyện và để chúng tôi thoải mái đi tham quan khu đất đang được san ủi. Trong lúc tham quan, chúng tôi không quên ghi lại những hình ảnh chân thật, sống động đang diễn ra tại khu vực nghĩa trang tự phát nằm cạnh Nghĩa trang Quy Nhơn.
Còn khi thực hiện loạt bài viết “Rút ruột tài nguyên khoáng sản: Cho đến bao giờ?” phản ảnh tình trạng khai thác, vận chuyển khoáng sản trái phép trên địa bàn tỉnh, để có thể thâm nhập vào các mỏ đang hoạt động, tôi đã qua nhiều lần “hóa thân”. Tùy vào từng hoàn cảnh mà tôi phải nhập vai nông dân, chủ lò gạch, đầu nậu tìm mua đất… Trong gần 2 tuần “diễn xuất”, thành quả tôi thu được là các hình ảnh về những cách đồng, vạt núi, lòng suối bị băm vằm, đào bới tung tóe để “rút ruột” tài nguyên tại các địa phương như xã Cát Trinh, Cát Hanh (Phù Cát); Mỹ Trinh, Mỹ Hiệp (Phù Mỹ); Tây Bình, Bình Hòa (Tây Sơn)… Ngoài ra, đó là những thông tin về thời gian, phương thức khai thác, cách thức vận chuyển; mách khóe qua mặt ngành chức năng; chiêu thức “đi đêm” để được khai thác. 
 
 
Trong vai người đi mua đất thổ mộ, tôi đã tiếp cận, ghi lại những hình ảnh diễn ra
tại khu vực nghĩa trang tự phát nằm cạnh Nghĩa trang Quy Nhơn.
 
 
Bị lộ vì “hóa thân” chưa đạt
Trong lúc thâm nhập thực tế, tôi không ít lần bị lộ thân phận vì “diễn” không tròn vai. Chẳng hạn, khi “hóa thân” thành nông dân để tiếp cận mỏ khai thác đất sét trái phép tại khu vực Đồng Gai (thuộc xã Cát Trinh), tôi chủ quan không ai để ý nên đứng chụp hình hơi lâu. Không may, một tài xế xe tải khi vào chở đất đã phát hiện nên gọi điện báo động. Ngay lập tức, các xe đào, xe ủi và một số xe tải đang hoạt động tại mỏ đất di chuyển đi nơi khác. Nhận thấy điều bất thường, tôi cũng nhanh chóng rút đi.
Hay khi thâm nhập mỏ khai thác đá tại núi Bà (thuộc thôn Lộc Khánh, xã Cát Nhơn, huyện Phù Cát), tôi cũng bị lộ tẩy vì… quá mập! Lúc đó, khi tiếp cận với những người khai thác đá trái phép, tôi giới thiệu là dân chuyên đi rừng để săn lùng cây cảnh quý. Tuy nhiên, sau một lúc chuyện trò, tôi đã bị một người đàn ông bóc mẻ; bởi với ngoại hình quá cỡ như tôi thì không thể ngày nào cũng băng rừng lội suối tìm cây cảnh. Biết “diễn” chưa đạt, tôi tìm cách rút lui; lần leo núi mệt đứt hơi thành công cốc.
Một lần khác, khi vào vai chủ đầu nậu mua đất sét để thâm nhập mỏ đất tại xã Mỹ Trinh, tôi cũng bị chủ mỏ phát hiện vì… hỏi quá nhiều trong khi nói chuyện. Cũng may, chủ mỏ lành tính và có lẽ chưa biết tôi là phóng viên nên chỉ nhẹ nhàng đề nghị rời khỏi hiện trường chứ không bắt bẻ vào đó với mục đích gì…
 
Đôi điều suy ngẫm
Làm báo không hề đơn giản, đối với những phóng viên viết mảng điều tra, phản ảnh các vấn đề nóng, tiêu cực của xã hội lại càng khó khăn gấp bội. Có những vụ việc, phóng viên phải sử dụng nhiều biện pháp nghiệp vụ mới có thể tiếp cận, thu thập tư liệu, chứng cứ và hình ảnh.
Phía sau những thông tin trên các bài báo là rất nhiều vất vả, gian nan, nguy hiểm. Nếu không quyết tâm đeo bám vấn đề đến cùng, không biết nhập vai và giữ “cái đầu lạnh” khi tác nghiệp, thì những tai nạn nghề nghiệp đáng tiếc có thể xảy ra. 
Do vậy, khi thực hiện các bài điều tra, phóng viên phải linh hoạt ứng phó và tỉnh táo xử lý các tình huống. Ngoài ra, phóng viên phải am hiểu pháp luật để có thể phân biệt rành mạch đúng - sai trước khi thực hiện bài viết; bởi nhiều đề tài điều tra, ranh giới giữa sai - đúng rất mong manh. 
Bên cạnh đó, để có được những bài điều tra giàu hàm lượng thông tin, cũng như tự bảo vệ được bản thân, phóng viên phải tìm hiểu kỹ thông tin; biết “hóa thân” và một điều quan trọng nữa là điểm tựa từ hậu phương tòa soạn.                         

 

M.N

Người viết : Theo Tạp chí Người làm báo Bình Định


Viết đánh giá



 Ẩn email của tôi
Bộ gõ : Off Telex VNI
Mã bảo vệ :  
 

Giới hạn tin theo ngày :   từ   đến

HỖ TRỢ TRỰC TUYẾN

HOTLINE :
(056) 3815348

Khai mạc triển lãm ảnh báo chí, ảnh nghệ thuật "Bình Định - điểm đến cuốn hút"


Lễ Kỷ niệm 93 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam


BDO- Lãnh đạo tỉnh thăm các cơ quan báo chí


Video khác :