(056) 3815348

PGS.TS Nguyễn Sum: Nhà nghiên cứu khoa học hàng đầu châu Á

Thứ hai, 25/06/2018, 10:04 GMT+7

Trong danh sách 100 nhà nghiên cứu khoa học hàng đầu châu Á năm 2018 do tạp chí Asian Scientist (Singapore) uy tín bình chọn đã xướng tên PGS.TS Nguyễn Sum - giảng viên khoa Toán, Trường ĐH Quy Nhơn. Ông là một trong 2 nhà khoa học Việt Nam nhận sự vinh danh này.
 

 

Với giới khoa học trong nước, cái tên “Nguyễn Sum” không còn xa lạ. Không chỉ bởi, ông là một gương mặt “gạo cội” của khoa Toán, Trường ĐH Quy Nhơn, mà hơn hết ở những cống hiến khoa học đã được định danh. Năm 2017, đúng dịp kỷ niệm Ngày KH&CN Việt Nam 18.5, tên nhà toán học - PGS.TS Nguyễn Sum được xướng lên trong buổi lễ vinh danh Giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2017 - một trong 2 giải thưởng danh giá nhất dành cho nghiên cứu khoa học cơ bản - với công trình “On the Peterson hit problem”. 
 
7 năm giải bài toán… “kính nhi viễn chi” 
Công trình mà PGS.TS. Nguyễn Sum đi sâu nghiên cứu và đoạt giải là “Bài toán hit của Peterson”- một bài toán mở rất nổi tiếng và rất khó trong chuyên ngành Tôpô Đại số của Toán học, thu hút sự quan tâm nghiên cứu của nhiều nhà toán học quốc tế và trong nước, nhưng mãi vẫn chưa được giải trọn vẹn.
Công trình nghiên cứu này đã giải được bài toán “hit” do nhà toán học người Mỹ - Frank Peterson (Học viện Kỹ thuật Massachussets) đề xuất năm 1986. Đây là bài toán rất quan trọng, và là một trong những bài toán trung tâm chuyên ngành Tôpô Đại số. Năm 1990, thế giới mới biết đến kết quả cụ thể được công bố trong luận án tiến sĩ của Masaki Kameko (ĐH Toyama, Nhật Bản) về bài toán “hit” cho đại số đa thức 3 biến, được bảo vệ vào năm 1990. Trong luận án này, Kameko đã đưa ra một giả thuyết về cận trên đúng về số lượng phần tử sinh của đại số đa thức xem như modul trên đại số Steenrod trong trường hợp tổng quát. 18 năm sau, PGS.TS. Nguyễn Sum đã chứng minh giả thuyết của Kameko là sai, kết quả này được công bố trong một bài báo trên tạp chí Advances in Mathematics năm 2010.
 
 
PGS.TS Nguyễn Sum (thứ 2, từ trái sang) tại lễ vinh danh Giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2017.
 
Nguyễn Sum tiếp cận và nghiên cứu bài toán “hit” của Peterson vào đầu năm 2005 với việc nghiên cứu và tính toán đối với đại số đa thức 4 biến bằng cách dùng phương pháp và các kết quả trong luận án của Kamiko. Đến cuối năm 2007, ông giải quyết trọn vẹn bài toán trong trường hợp đại số đa thức 4 biến, với các tính toán, kết quả chi tiết được trình bày trong bản thảo dài 240 trang. “Mất thêm 4 năm (2008 - 2011), tôi lao vào nghiên cứu lý thuyết rút ngắn bài toán để có thể công bố được công trình này trên tạp chí quốc tế uy tín” - ông kể.
Cuối năm 2011, trên cơ sở của các hiểu biết mới do phủ định giả thuyết của Kameko đem lại, ông đã thiết lập một công thức truy toán về số phần tử sinh của đại số đa thức xem như modul trên đại số Steenrod theo số biến của đại số đa thức đó, sử dụng công thức này trình bày các kết quả chi tiết từ dung lượng 240 trang về dạng các cấu trúc chỉ còn không quá 20 trang trong công bố chính thức 58 trang.
Điều khiến ông tâm đắc nhất của nghiên cứu này chính là giải quyết được lý thuyết của bài toán để ứng dụng có hiệu quả cao vào các trường hợp cụ thể. Cộng đồng Toán học trong nước đến nay cũng chỉ có một nhóm không quá nhiều nhà khoa học nghiên cứu theo chuyên ngành Tôpô Đại số, với bài toán “hit” lại càng hiếm. “Nó cơ bản đến mức không ai có quyền chối bỏ, và nó phức tạp đến mức ở những nơi có nhiều lựa chọn hơn thì những người làm toán thường “kính nhi viễn chi”, không đủ can đảm để nghiên cứu nó” - cách nói của GS Nguyễn Hữu Việt Hưng (ĐH Quốc gia Hà Nội) - một trong những  nhà toán học hàng đầu trong và ngoài nước chuyên ngành Tôpô Đại số.
 
Người của những điều “đặc biệt”
PGS.TS Nguyễn Sum là người đầu tiên đưa giải thưởng Tạ Quang Bửu danh giá về Bình Định. Cũng là lần đầu tiên giải thưởng được trao cho một nhà khoa học không làm việc tại Hà Nội, trung tâm khoa học số 1 của Việt Nam.
Với khoa học, Nguyễn Sum trong cái nhìn của thầy giáo - GS Nguyễn Hữu Việt Hưng - là người điềm tĩnh lạ thường trên con đường riêng. Năm 2009, khi đang là phó hiệu trưởng Trường ĐH Quy Nhơn, PGS. TS Nguyễn Sum được đề nghị giữ chức hiệu trưởng nhưng ông từ chối. Ông nhận trách nhiệm quyền hiệu trưởng trong 5 tháng rồi xin nghỉ, dành thời gian cho nghiên cứu toán học. 
 
 
PGS.TS Nguyễn Sum - người đưa giải thưởng Tạ Quang Bửu về với Bình Định. 
 
Ông giải thích cho “sự lạ” ấy rất nhẹ nhàng: “Làm công tác quản lý cũng là trách nhiệm của mỗi người để đóng góp cho xã hội, nhưng đóng góp của tôi cho công tác này như vậy là đủ. Tuổi tác và sức khỏe của tôi không đủ để làm đồng thời nhiều việc. Tôi muốn dành tất cả thời gian còn lại để giảng dạy và nghiên cứu khoa học”. 
Và ông chỉ thực sự làm nghiên cứu về Toán học - niềm đam mê của cuộc đời mình - kể từ sau năm 2009.
Ngoại trừ là chủ nhân của giải thưởng nghiên cứu khoa học cơ bản danh giá, rất nhiều điều đặc biệt ít người biết về PGS.TS Nguyễn Sum. Đó là, công trình mà ông dành tâm huyết nghiên cứu mang về giải thưởng Tạ Quang Bửu được thực hiện hoàn toàn tại Trường ĐH Quy Nhơn, không liên quan đến yếu tố “nước ngoài”, mà theo cách nói vui của ông là hoàn toàn “thuần Việt”. 
Ngược về trước, Nguyễn Sum là một nhà Toán học được đào tạo hoàn toàn ở trong nước. Ông thuộc số những sinh viên đầu tiên tốt nghiệp Trường ĐH Quy Nhơn, làm luận án tiến sĩ tại Trường ĐH Tổng hợp Hà Nội (tiền thân của ĐH Khoa học Tự nhiên Hà Nội), trong thời lượng chuẩn lúc bấy giờ là 5 năm, từ 1989 tới 1994. Thời gian này, Nguyễn Sum làm việc với GS Nguyễn Hữu Việt Hưng và GS Huỳnh Mùi (người từ bỏ giảng viên Trường ĐH Tokyo - Nhật về nước làm công tác giảng dạy, nghiên cứu tại Trường ĐH Tổng hợp Hà Nội).
Có những câu chuyện rất thú vị về ông. Ví như chuyện email của ông đặt tên hiển thị là “Nguyen Sum, Toan”. Hay, trong tất cả các bài báo khoa học về công trình nghiên cứu khoa học đạt giải thưởng Tạ Quang Bửu đăng trên tạp chí quốc tế, ông luôn trang trọng ký bằng tên tiếng Việt “Nguyễn Sum”, kể cả khi điều đó không theo thông lệ quốc tế. Điều đó như một sự khẳng định cho niềm tự hào của người Việt Nam… 
 
Vinh danh trí thức tiêu biểu về KH&CN 
Với những đóng góp xuất sắc cho khoa học, năm 2018, PGS.TS Nguyễn Sum là một trong 62 trí thức tiêu biểu về KH&CN được UBND tỉnh tổ chức tôn vinh, nhân dịp kỷ niệm Ngày KH&CN Việt Nam (18.5) vừa qua. 
PGS.TS Nguyễn Sum sinh năm 1961, ở xã Cát Tài, huyện Phù Cát. Gắn bó với công tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học tại Trường ĐH Quy Nhơn, ông nhiều lần được tặng Bằng Lao động sáng tạo của Tổng LÐLÐ Việt Nam, giải thưởng của Viện Toán cao cấp, và sự vinh danh danh giá của Giải thưởng Tạ Quang Bửu...
 
“Điều may mắn của tôi là khi làm nghiên cứu sinh đã nhận được sự hướng dẫn của GS Nguyễn Hữu Việt Hưng và GS Huỳnh Mùi, những người đã chỉ cho tôi hướng nghiên cứu hiện đại, ngang tầm quốc tế, những người đã chỉ cho tôi cách làm khoa học một cách chân chính và truyền cho tôi nghị lực để vượt qua mọi khó khăn khi làm nghiên cứu”.        
PGS.TS Nguyễn Sum
 
“Kết quả nghiên cứu xuất sắc, mang tính đột phá, mở hướng nghiên cứu tiếp cận thông tin hiện đại và mới nhất cho những người nghiên cứu trẻ. Giải thưởng không chỉ ghi nhận sự cống hiến của PGS.TS. Nguyễn Sum mà còn đánh dấu sự phát triển và vị thế khoa học của khoa Toán nói riêng, Trường ÐH Quy Nhơn nói chung”.
PGS.TS Thái Thuần Quang, Trưởng khoa Toán, Trường ĐH Quy Nhơn
 
 
Hoang Mai

Người viết : Theo Tạp chí Người làm báo Bình Định


Viết đánh giá



 Ẩn email của tôi
Bộ gõ : Off Telex VNI
Mã bảo vệ :  
 

Giới hạn tin theo ngày :   từ   đến

HỖ TRỢ TRỰC TUYẾN

HOTLINE :
(056) 3815348

Lễ Kỷ niệm 93 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam


BDO- Lãnh đạo tỉnh thăm các cơ quan báo chí


Lãnh đạo tỉnh thăm các cơ quan báo chí nhân Kỷ niệm 93 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam


Video khác :