(056) 3815348

Tư liệu lịch sử: Báo chí cách mạng vào Bình Định truyền bá chủ nghĩa Mác -Lênin

Thứ năm, 24/08/2017, 11:20 GMT+7

Sau thắng lợi của Cách mạng tháng Mười Nga (1917), phong trào đấu tranh đòi các quyền dân tộc, dân chủ của nhân dân các nước thuộc địa Pháp ở Đông Dương, nhất là ở Việt Nam, trước hết là phong trào công nhân ngày càng trở nên mạnh mẽ. Đầu năm 1925, tại Quảng Châu (Trung Quốc), lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc thành lập tổ chức Thanh niên Cộng sản đoàn và Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí hội, nhằm tập họp, giác ngộ những thanh niên yêu nước có khuynh hướng cộng sản chủ nghĩa, mở lớp huấn luyện đào tạo họ thành lớp cán bộ cốt cán đưa về nước họat động cách mạng. Đồng thời, Người ra báo Thanh niên để "Truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào quần chúng, thức tỉnh họ, tổ chức họ, huấn luyện họ, đưa họ ra đấu tranh giành độc lập, tự do".

Giữa lúc phong trào yêu nước của nhân dân Bình Định đang có những chuyển biến theo khuynh hướng cách mạng, một số thủy thủ có tư tưởng tiến bộ của Hãng Vận tải đường thủy (Messageries Marritimes) đã đưa một số sách báo cách mạng xuất bản ở Pháp, Trung Quốc như tờLe Paria (Người cùng khổ), tờ L’ Humanitée (Nhân đạo) của Đảng Cộng sản Pháp, đặc biệt là báo Thanh niên  và tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp của Nguyễn Ái Quốc vào lưu hành bí mật trong giới trí thức, viên chức, thanh niên, học sinh yêu nước Bình Định. Những tờ báo cách mạng nói trên như một luồng gió mới, chẳng những có tác dụng “giải độc” bầu không khí chính trị ngột ngạt, bế tắc của chế độ thực dân-phong kiến, vạch trần chính sách thuộc địa mỵ dân, phản động của Pháp, giác ngộ cách mạng, cổ vũ phong trào cứu nước của các tầng lớp nhân dân trong tỉnh, nhất là tầng lớp thanh niên yêu nước, sục sôi nhiệt huyết đấu tranh giải phóng dân tộc. Tiêu biểu cho những người tích cực tuyên truyền chủ nghĩa yêu nước và tư tưởng cách mạng vô sản ở Bình Định thời bấy giờ là Đồng Sĩ Bình,Thông phán Tòa sứ Quy Nhơn và Phan Đăng Lưu, viên chức trại tằm giống của Pháp tại thị trấn Bình Định.

Trong thời gian (1926 - 1927) ra Huế, Vinh, Nam Định và vào Sài Gòn tìm tổ chức cách mạng, những người con ưu tú của Hoài Nhơn, như Nguyễn Trân, Đoàn Tính (năm 1930, cả hai đều được Đảng bộ Cộng sản thành phố Sài Gòn kết nạp Đảng) đã tìm hiểu chủ nghĩa Mác-Lênin và cách mạng vô sản qua một số tờ báo xuất bản công khai như La Cloche félée (Cái chuông rè, chuông rạn) của Nguyễn An Ninh và Phan Văn Trường, tiếp nối là tờ L’ Annam của Phan Văn Trường và Nguyễn Khánh Toàn truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin, tuyên truyền Cách mạng tháng Mười Nga và Liên bang Xô Viết. Một số tờ báo có xu hướng tiến bộ bị chính quyền thực dân-phong kiến coi là “ đối lập “ như tờ Tân Thế Kỷ của Cao Văn Chánh và Bửu Định (xuất bản tháng 11.1926 tại Sài Gòn), tờ Tiếng Dân của chí sĩ Huỳnh Thúc Kháng (ra đời tháng 8/1927 tại Huế, xuất bản đến năm 1943), tờ Nhà Quê của Nguyễn Khánh Toàn (xuất bản tại Sài Gòn năm 1926) được phát hành công khai tại Bình Định, cũng có ảnh hưởng đến tư tưởng một số viên chức và học sinh Bình Định, nhất là tại Quy Nhơn.

Sau hàng chục năm trăn trở, tìm đường cứu nước, cứu nhà, những người con yêu nước ưu tú của nhân dân Bình Định đã nhanh chóng tiếp nhận qua báo chí cách mạng những tư tưởng cách mạng mới về đấu tranh đòi các quyền dân tộc, dân chủ. Đây là bước chuẩn bị cần thiết để chủ nghĩa Mác-Lênin thâm nhập vào Bình Định thông qua các tổ chức cách mạng. Từ cuối năm 1926, ở Bình Định đã hình thành một lớp thanh niên tiên tiến hướng về Cách mạng tháng Muời Nga, về Liên bang Xô viết, về Công xã Quảng Châu (Trung Quốc), hăng hái đi tìm đường giải phóng dân tộc theo tư tưởng cách mạng vô sản của Nguyễn Ái Quốc. Và họ đã đến với các tổ chức cách mạng tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam là Thanh niên Cách mạng đồng chí hội và Tân Việt Cách mạng Đảng.

Quá trình đi tìm tổ chức cách mạng ở Sài Gòn, đồng chí Nguyễn Trân, một thanh niên yêu nước ở làng Cửu Lợi (Tam Quan, Hoài Nhơn) bắt được liên lạc với Kỳ bộ Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí hội Nam Kỳ tại Sài Gòn. Tháng 2/1928, Chi hội (hồi đó gọi là Chi bộ) Việt Nam Thanh niên cách mạng thôn Cửu Lợi được thành lập gồm 3 hội viên do đồng chí Nguyễn Trân làm Bí thư. Khoảng giữa năm 1928, Chi hội Thanh niên Cách mạng Cửu Lợi được Kỳ bộ Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí hội Trung Kỳ công nhận. Đến cuối năm 1928, tổ chức Thanh niên Cách mạng Hoài Nhơn đã xây dựng thành hệ thống từ huyện, tổng đến làng; hàng trăm quần chúng yêu nước trung kiên được tập họp trong các đoàn thể cách mạng như Nông dân, Phụ nữ. Huyện bộ Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí hội Hoài Nhơn được thành lập, chính thức nối liên lạc với Kỳ bộ Thanh niên Cách mạng đồng chí hội Trung Kỳ và Tỉnh bộ Thanh niên Cách mạng đồng chí hội Quảng Ngãi.

Mới ra đời, nhưng tổ chức Thanh niên Cách mạng đồng chí hội Hoài Nhơn đã có nhiều họat động tích cực như cử cán bộ dự khóa huấn luyện do Tổng bộ Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí hội mở tại Quảng Châu; mở lớp bồi dưỡng chính trị giới thiệu cho hội viên nắm được những nội dung cơ bản một số bài giảng của đồng chí Nguyễn Ái Quốc trong các lớp học tại Quảng Châu (sau nầy được in trong tác phẩm nổi tiếng Đường Kách mệnh); phát hành bí mật hai tờ tin Lao độngLời bày vẽ, nhằm quảng bá cho hội viên và quần chúng cách mạng thấu hiểu đường lối cách mạng của Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí hội, thông tin tình hình phong trào đấu tranh của nhân dân và các họat động của Hội ở trong và ngoài tỉnh. Có thể coi những tờ tin khổ nhỏ, in đông sương của chi hội Thanh niên Cửu Lợi là tiền thân báo chí cách mạng của nhân dân Bình Định.

Trong lúc Thanh niên Cách mạng đồng chí hội Hoài Nhơn tích cực tuyên truyền, vận động cách mạng thì tổ chức Tân Việt Cách mạng Đảng Trung Kỳ cũng bắt đầu thâm nhập vào Bình Định. Khoảng giữa năm 1928, chấp hành chủ trương của Tổng bộ Tân Việt Cách mạng Đảng, đồng chí Ngô Đức Đệ, nguyên ủy viên Tỉnh bộ Tân Việt Hà Tĩnh (Nghệ - Tĩnh) được cử vào họat động tại các tỉnh Nam Trung bộ. Đồng chí đã xây dựng được một số cơ sở Tân Việt đầu tiên ở Bình Định như nhà máy Đèn Quy Nhơn, trường Collège de Quy Nhơn, Hãng Vận tải đường thủy...Do đặc điểm xã hội của địa bàn họat động và nhận thức giai cấp khác nhau nên trong khi Thanh niên Cách mạng phát triển hội viên chủ yếu trong nông dân, thợ bạn ghe bầu, thanh niên có học vấn ở nông thôn...thì Tân Việt Cách mạng đi sâu vào tầng lớp công nhân lao động, viên chức công tư sở, trí thức, thanh niên, học sinh, kể cả viên chức và công nhân lao động ngoài tỉnh đến làm ăn, sinh sống tại địa phương.

Những năm 1928 - 1929, nhằm tập họp các tầng lớp nhân dân yêu nước vào hàng trận cách mạng, tổ chức Thanh niên Cách mạng và Tân Việt Cách mạng Bình Định đã phát động và tổ chức một số cuộc đấu tranh của nông dân, thợ thủ công và học sinh một số làng thuộc huyện Phù Mỹ và huyện Hoài Nhơn, như đòi tên Lý trưởng Háo Thiện (Hoài Nhơn) phải chạy chữa, cơm thuốc cho những người dân bị họ đánh đập trong lễ tế xuân; phản đối Hiệu trưởng trường Sơ học Phù Mỹ bán sách vở cho học sinh với giá cắt cổ, bắt ép học sinh nghèo phải mặc quần áo đồng phục...

Như vậy, những năm cuối thập niên 20 của thế kỷ XX,báo chí cách mạng và báo chí tiến bộ đã thâm nhập vào Bình Định truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin. Đặc biệt, đầu năm 1928, từ nhiều hướng khác nhau, 2 tổ chức cách mạng tiền thân của Đảng Cộng sản là Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí hội và Tân Việt Cách mạng Đảng vào Bình Định xây dựng, phát triển tổ chức, nên những thanh niên yêu nước, những người con ưu tú của tỉnh nhà có điều kiện tiếp nhận một cách chính thốngchủ nghĩa Mác-Lênin, dù chỉ là những nét sơ lược, và đường lối cách mạng giải phóng dân tộc do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc vạch ra. Nhờ đó, phong trào yêu nước của nhân dân Bình Định từng bước đi vào quỹ đạo cách mạng dân tộc, dân chủ do giai cấp công nhân lãnh đạo. Dù thực dân Pháp và tay sai tìm mọi cách ngăn cấm, bưng bít, xuyên tạc, nhưng chủ nghĩa Mác-Lênin, ánh sáng Cách mạng tháng Mười Nga, tên tuổi Lênin vĩ đại và đường lối cách mạng dân tộc, dân chủ kiểu mới vẫn thâm nhập vào nhân dân lao động Bình Định.

MH (theo Sơ thảo Báo chí cách mạng tỉnh Bình Định 1945 - 2010)


Người viết : Theo Tạp chí Người làm báo Bình Định


Viết đánh giá



 Ẩn email của tôi
Bộ gõ : Off Telex VNI
Mã bảo vệ :  
 

Các tin khác :


Giới hạn tin theo ngày :   từ   đến

HỖ TRỢ TRỰC TUYẾN

HOTLINE :
(056) 3815348

Lãnh đạo tỉnh thăm các cơ quan báo chí nhân Kỷ niệm 92 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam


Bình Định điện tử đưa tin về Lễ Kỷ niệm 92 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam


Lễ Kỷ niệm 92 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam


Video khác :